Yollar inşa
edilirken yerel toprağın stabilize edilmesi inşaatın başarısı için
önemli bir faktördür. Bu tür uygulamalar için göz önüne alınması
gereken üç temel dizayn parametresi vardır:
Üzerine inşa
edilecek olan yolun performansı toprağın üç temel özelliğine bağlıdır.
Bunlar:
Yol mühendisleri
geleneksel metotlarla yol yaparken sert zemine ulaşmak için belirsiz
bir derinliğe inmek veya yolu ekstra güçlendirilmiş katmanlarla
tasarlamak zorunda kalırlar. Böylece yol yapım çalışmaları önceden
öngörülemeyen maliyetlerle çok masraflı bir hale gelir. Bu sorun
kimyagerleri yolun taşıma kapasitesini artıracak yeni ürünler
bulmak konusunda teşvik etmiştir. Araştırmalar neticesinde bulunan
bu yeni teknoloji kimyasallarla toprak yerinde sertleştirilerek
taşıma kapasitesi kat kat artırılır ve ekstra maliyetlere gerek
kalmadan yol stabilizasyonu çok daha öngörülebilir maliyetlerle
tamamlanabilir.

Toprağın
sertleştirme işleminin doğasını anlayabilmek için öncelikle toprağın
içindeki kil parçacıklarının doğasını ve kilin su ile olan etkileşimini
bilmek gerekir. Kil mineral yapısı itibariyle yüzeyinde elektrik
yüklüdür. Aynı zamanda kil parçacıkları silika tabakalarından
oluşmuştur ve kafes yapısına sahiptir. Bundan dolayı kil mineralleri
ağırlığına oranla çok fazla bir yüzey alanına sahiptir. Kilin
geniş yüzey alanı ve su ile olan elektrostatik etkileşimi neticesinde
kil ile su arasında muazzam bir çekme kuvveti oluşur ve bunun
sayesinde kilin kabarması ve çekmesi meydana gelir. Bu kuvvet
o kadar fazladır ki kilin kabarması neticesinde binalar yerlerinden
bile oynayabilir.
Kilin
su ile olan bu etkileşimi topraktaki diğer unsurlar olan kum ve
siltten kili farklı kılar ve ona plastiklik özelliği verir. Dolayısıyla
kilin ıslak haldeki yapışkan özelliği ve çakılı, kumu ve silti
birbirine yapıştırıcı özelliği sayesinde çakılın şekillendirilebilmesi
ve sıkıştırılabilmesi mümkün olabilmektedir. Yol problemlerinin
büyük bir kısmının temelinde su ile kilin bu etkileşimi rol oynamaktadır.
Yolun ıslanma ve kuruma döngüsü kilin kabarması ve çekmesi neticesinde
yolun çatlamasını netice verir. Yüksek nem oranı yüksek kil içeriğine
sahip çakılları çok yumuşak ve plastik hale getirir ve yağmurlu
havalarda yolun çamurlanmasına sebep olur.
Diğer taraftan
yetersiz kil oranı veya yeterince sıkıştırılmamış toprak kuru
havalarda toza neden olur. Sıvı toprak stabilizatörleri kilin
yapısını değiştirerek su ile bağlanmasını engeller. Bu şekilde
suyu çeken bir doğaya sahip olan kilin, suyu iten bir yapıya dönüşmesini
sağlar.
Ayrıca sıvı
toprak stabilizatörleriyle iyileştirilen toprağın sıkıştırılması
neticesinde kil partikülleri daha fazla birbirine yaklaşarak aralarında
boşluk kalmayacak şekilde dizilirler, toprak yoğunluğunda belirgin
bir artış sağlarlar ve daha iyi parçacık kilitlenmesi oluştururlar.
Bu sayede yolun taşıma kapasitesi önemli ölçüde artış gösterir
ve yıpranma azalır. Meydana
gelen bu iyileştirme kalıcıdır. Sıvı toprak stabilizatörleri su
ile kilin etkileşimini azaltır ve kilin çekme kabarma özelliklerini
yok eder.
Sıvı
Toprak Stabilizatörü Özellikleri:
- Suda
çözünür ve tortu yoktur.
- Yanmazdır.
- Asit
değildir.
- Zehirsiz
ve güvenlidir.
- Çevreyle
dosttur.
- Raf
ömrü süresizdir.
|